Kol Börek Çeşitleri ve Tarifleri
Kısa cevap: Kol böreği, ince açılmış yufkanın uzunlamasına doldurulup rulo gibi sarılmasıyla yapılır. Sarılan rulo tepsiye kıvrılarak dizilir, üzerine yumurta-yoğurt karışımı sürülür ve 180-190 °C fırında yaklaşık 30-35 dakika pişirilir. Dolgulu kol börek tarifi denince akla ilk peynirli ve kıymalı gelir; ama patatesli, ıspanaklı, pırasalı ve mercimekli seçenekler de aynı teknikle yapılır. Püf noktası ikidir: dolgunun kuru olması ve rulonun sıkı sarılması.
Kol Böreği Nedir, Neden Ayrı Bir Tür?
Kol böreği, adını sarıldıktan sonra aldığı uzun kol biçiminden alır. Diğer böreklerden iki noktada ayrılır:
- Hamur kat kat dizilmez, tek yufka rulo yapılır.
- Dolgu şeritte kalır, her dilimde yoğun bir iç bulunur.
Bu yüzden kol böreği hem çabuk hazırlanır hem de görsel olarak iddialıdır. Yeni başlayan biri için en affedici börek türlerinden biridir. Su böreğinde olduğu gibi haşlama derdi yoktur.
Malzeme Listesi (4 kişilik, 3-4 rulo)
| Malzeme | Miktar | Not |
|---|---|---|
| Yufka | 3-4 adet | Taze, kurumamış olmalı |
| Sıvı yağ | 4 yemek kaşığı | Zeytinyağı da olur |
| Yoğurt | 3 yemek kaşığı | Yufkayı yumuşatır |
| Süt | Yarım su bardağı | Serpme harcı için |
| Yumurta | 1 adet | Sarısı üste, akı harca |
| Dolgu | 2-2,5 su bardağı | Aşağıdaki seçeneklerden |
| Susam / çörek otu | 1 tatlı kaşığı | İsteğe bağlı |
Dolgu Seçenekleri
1. Peynirli
- Beyaz peyniri çatalla ez, suyunu süz.
- Bol maydanoz ekle. Tuz koyma, peynir yeterli.
- Daha uzayan iç için üçte bir oranında kaşar karıştır.
2. Kıymalı
- Soğanı yağda pembeleştir, kıymayı ekle.
- Kıymanın suyunu tamamen çektir. Islak kıyma yufkayı deler.
- Karabiber, pul biber, bir tutam yenibahar iyi gider.
- Etli böreklerde olduğu gibi az yağlı kıyma tercih et.
3. Patatesli
- Haşlanmış patatesi ezme, rendele. Daha hafif olur.
- Kavrulmuş soğan, karabiber, nane ekle.
- En ekonomik ve en çok tutulan seçenek.
4. Ispanaklı veya Pırasalı
- Yeşilliği doğra, tuzla ovala, suyunu avucunda sık.
- Hafif kavur, soğutmadan sarma.
- Lor veya beyaz peynir ekleyince tadı oturur.
5. Mercimekli
- Yeşil mercimeği diri haşla, süz.
- Soğan, salça ve pul biberle kavur.
- Etsiz sofralar için doyurucu bir alternatif.
Adım Adım Sarma Tekniği
- Yağ, yoğurt ve sütü çırp. Bu karışım yufkayı yumuşatır.
- Yufkayı tezgaha aç. Karışımdan fırça veya elinle sür. Fazla sürme, sadece nemlendir.
- Yufkayı ikiye böl. Yarım daireleri tek tek kullan.
- Dolguyu geniş kenara, kenardan 2 cm içeride, ince şerit halinde diz.
- Kenarları hafif içe kapat. Böylece iç dışarı akmaz.
- Sıkı ama sıkıştırmadan rulo yap. Çok sıkarsan pişerken çatlar.
- Ruloyu tepside salyangoz gibi kıvır ya da hilal şeklinde yerleştir.
- Üzerine yumurta sarısı sür, susam serp.
Yufka açmakta zorlanıyorsan hazır yufka en pratik yol. Hamuru kendin açmak istersen sıfırdan börek hamuru ve hamur açma tekniklerini önce öğrenmen işini kolaylaştırır.
Pişirme: Sıcaklık ve Süre
- Fırın: Ön ısıtmalı 180-190 °C, alt-üst ayarı, 30-35 dakika.
- Renk kontrolü: Üst kızardıysa ama alt soluksa son 5 dakika alt ayara al.
- Tavada: Kısık ateş, kapak kapalı, her yüzü 6-7 dakika. Yağsız seçenek için yapışmaz tava kullan.
- Dinlendirme: Fırından çıkınca 10 dakika bekle, sonra dilimle. Sıcak dilimlerken iç dağılır.
Sık Yapılan 6 Hata
- Sulu dolgu: Yufka delinir, taban hamur kalır.
- Fazla iç: Rulo patlar. Şerit parmak kalınlığında olmalı.
- Yufkayı ıslatmak: Nemlendir, sırılsıklam etme.
- Soğuk fırın: Mutlaka ön ısıtma yap.
- Aralık bırakmamak: Rulolar arasında 1 cm boşluk kalsın.
- Kuru yufkayla çalışmak: Bekleyen yufkanın üstünü nemli bezle kapat.
Saklama ve Isıtma
- Pişmemiş ruloları streçe sarıp buzlukta 2 ay sakla. Çözmeden, 10 dakika fazla pişir.
- Pişmiş böreği buzdolabında 3 gün tut. 170 °C fırında 8-10 dakikada çıtırlığı geri gelir.
- Mikrodalga börek hamurunu yumuşatır, tavsiye edilmez.